पोलीस भरतीत उंची हा पहिला अडथळा असतो. उंची कमी पडली तर पुढच्या कोणत्याही टप्प्याचा विचारच येत नाही, म्हणून आकडा नेमका माहीत असणे गरजेचे आहे. खाली राजपत्रातील नेमके आकडे आणि कोणाला सवलत मिळते ते दिले आहे.
थोडक्यात उत्तर
- पुरुष: उंची १६५ सें.मी. पेक्षा कमी नसावी
- महिला: उंची १५५ सें.मी. पेक्षा कमी नसावी
- छाती (फक्त पुरुष): न फुगवता ७९ सें.मी. पेक्षा कमी नसावी, आणि न फुगवलेली व फुगवलेली छाती यातील फरक ५ सें.मी. पेक्षा कमी नसावा
- महिला उमेदवारांसाठी छातीची अट नाही
- अनुसूचित जमातीच्या उमेदवारांना उंचीत ५ सें.मी. सवलत
उंची व छातीचे निकष
| निकष | पुरुष | महिला |
|---|---|---|
| किमान उंची | १६५ सें.मी. | १५५ सें.मी. |
| छाती (न फुगवता) | किमान ७९ सें.मी. | लागू नाही |
| छाती फुगवल्यावरील फरक | किमान ५ सें.मी. | लागू नाही |
उंचीत सवलत कोणाला मिळते
हा भाग बहुतेक संकेतस्थळे वगळतात, पण अनेक उमेदवारांसाठी हाच निर्णायक ठरतो.
| प्रवर्ग | उंचीतील सवलत | छातीतील सवलत |
|---|---|---|
| अनुसूचित जमाती (ST) | ५ सें.मी. (२०२४ सुधारणा) | — |
| नक्षलग्रस्त भागातील पात्र उमेदवार | २.५ सें.मी. (पुरुष व महिला) | छातीच्या मोजमापाची आवश्यकता नाही |
| पोलीस बँड पथक | २.५ सें.मी. | न फुगवता २ सें.मी., फुगवून १.५ सें.मी. |
| खेळाडू प्रवर्ग (पुरुष व महिला) | २.५ सें.मी. | — |
| पोलीस दलातील कर्मचाऱ्यांचे कुटुंबीय | २.५ सें.मी. (पुरुष व महिला) | न फुगवता २ सें.मी., फुगवून १.५ सें.मी. (पुरुष) |
अनुसूचित जमातीची ५ सें.मी. सवलत ४ ऑक्टोबर २०२४ च्या सुधारणेने आली आहे, आणि तीच सवलत राज्य राखीव पोलीस बलातील सशस्त्र पोलीस शिपाई (पुरुष) पदासाठीही लागू करण्यात आली आहे.
नक्षलग्रस्त भागासाठी दोन वेगळ्या तरतुदी
नक्षलग्रस्त भागातील रहिवासी अनुसूचित जमातीचे उमेदवार, तसेच नक्षलवाद्यांच्या हल्ल्यात किंवा नक्षलविरोधी कारवाईत मृत अथवा गंभीर जखमी झालेल्या पोलीस बातमीदार, पोलीस पाटील किंवा पोलीस कर्मचाऱ्यांची मुले यांना दोन सवलती मिळतात:
- शैक्षणिक: इयत्ता ७ वी उत्तीर्ण असल्यास भरतीस पात्र (सर्वसाधारण अट १२ वी उत्तीर्ण आहे). मात्र असे उमेदवार नक्षलग्रस्त भागाबाहेर बदलीसाठी पात्र ठरत नाहीत.
- शारीरिक: उंचीत २.५ सें.मी. सवलत आणि छातीच्या मोजमापाची अट लागू नाही.
नक्षलग्रस्त भागातील भरतीत स्थानिक आदिवासी बोली भाषा अवगत असणाऱ्या उमेदवारांना प्राधान्य दिले जाते.
पोलीस कुटुंबातील "पात्र नातेवाईक" म्हणजे कोण
नियमातील खुलाशानुसार यात पुढील नातेवाईक येतात: पती किंवा पत्नी, मुलगा, अविवाहित मुलगी; अविवाहित पोलीस कर्मचाऱ्याच्या बाबतीत त्यावर सर्वस्वी अवलंबून असणारा अविवाहित भाऊ अथवा बहीण; आणि मृत पोलीस कर्मचाऱ्याचा मुलगा हयात नसेल तर त्याची सून.
सवलत मागताना त्याचा पुरावा मैदानी चाचणीच्या दिवशी सोबत असावा लागतो. कोणते कागद चालतील ते जाहिरातीत नेमके लिहिलेले असते.
मोजमापाच्या दिवशी काय होते
उंची व छाती मैदानी चाचणीच्या आधी मोजली जाते आणि ती जागेवरच ठरते. फेरतपासणीची संधी जाहिरातीत नमूद केलेल्या पद्धतीनेच मिळते, म्हणून त्या दिवशीच्या सूचना काळजीपूर्वक वाचा. उंची वाढवण्याचे कोणतेही उपाय आम्ही सांगत नाही, कारण तसे दावे प्रामाणिक नसतात.
ही माहिती कुठून घेतली आहे
वरील प्रत्येक आकडा महाराष्ट्र शासन राजपत्रातील (गॅझेट) मूळ अधिसूचनेतून घेतला आहे. आम्ही कोणताही आकडा स्वतः तयार केलेला नाही किंवा दुसऱ्या संकेतस्थळावरून उचललेला नाही:
- महाराष्ट्र पोलीस शिपाई (सेवाप्रवेश) नियम, २०११ — दिनांक १६ जून २०११. नियम ३(१) मध्ये वय, शैक्षणिक अर्हता व शारीरिक पात्रता; नियम ३(२) मध्ये सवलती.
- पहिली सुधारणा नियम, २०२२ — राजपत्र २४ जून २०२२, असाधारण क्रमांक २३३, क्रमांक आरसीआर-१८१८/सीआर-३१३(भाग-२)/पोल-५अ. यानेच नियम ४ पूर्णपणे बदलला.
- सुधारणा नियम, २०२४ — राजपत्र ४ ऑक्टोबर २०२४, असाधारण क्रमांक ३७३, क्रमांक आरसीआर-११२४/सी.आर.२८५/पोल-५अ. अनुसूचित जमातीच्या उंचीतील सवलत.
- सुधारणा नियम, २०२५ — राजपत्र २० ऑक्टोबर २०२५, असाधारण क्रमांक ३९०, क्रमांक पोलीस-११२५/सी.आर.१७३/पोल-५अ. वयोमर्यादेतील एकवेळची सवलत.
या अधिसूचना महाराष्ट्र राज्य पोलीस भरती पोर्टलवरील "भरतीचे नियम" या विभागात मूळ स्वरूपात उपलब्ध आहेत, तुम्ही स्वतः वाचू शकता.
शेवटची अट: नियम काय सांगतो हे वरती आहे, पण प्रत्यक्ष भरतीच्या दिवशी तुमच्या पोलीस घटकाची जाहिरात हीच अंतिम असते. जाहिरातीतील आकडा वेगळा असेल तर जाहिरात बरोबर आणि आमचे पान चुकीचे. तसे आढळल्यास आम्हाला कळवा, आम्ही पान दुरुस्त करू.